Panorama Racławicka

Panorama Racławicka jest obowiązkowym punktem na mapie zwiedzania Wrocławia.

Pomysłodawcą upamiętnienia narodowych tradycji w setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej był lwowski malarz Jan Styka. Zaprosił on do współpracy wybitnego batalistę Wojciecha Kossaka oraz malarzy wspomagających: Ludwika Bollera, Michała Sozańskiego, Zygmunta Rozwadowskiego, Wincentego Wodzinowskiego, Tadeusza Popiela, Włodzimierza Tetmajera oraz Teodora Axentowicza.

Tematem wielkiego obrazu o wymiarach 15 x 114 m stała się bitwa pod Racławicami stoczona 4 kwietnia 1794 r. przez wojska powstańcze ze słynnymi kosynierami pod wodzą Tadeusza Kościuszki z wojskami rosyjskimi dowodzonymi przez Aleksandra Tormasowa.

Przypomnienie bitwy racławickiej miało dać narodowi pogrążonemu w zaborach pokrzepienie i nadzieję. W Parku Stryjskim we Lwowie w lipcu 1893 roku gotowa była już rotunda, której żelazną konstrukcję wykonano w Wiedniu. Olbrzymi obraz na płótnie specjalnie tkanym w Brukseli powstał w zaledwie 9 miesięcy (między sierpniem 1893 a majem 1894 roku). Uroczyste otwarcie Panoramy Racławickiej nastąpiło 5 czerwca 1894 r., stała się ona magnesem przyciągającym rzesze turystów i cieszyła się niesłabnącym zainteresowaniem.

W czasie wojny obraz przeżył bombardowanie oraz przechowywanie w naprędce skleconej skrzyni, w towarzystwie trutki na szczury, dopiero po wojnie trafił do Wrocławia wraz z częścią zbiorów Ossolineum. Tu przez wiele lat przeszedł kilka konserwacji w szkolnych salach gimnastycznych ale nie był udostępniany publiczności - stał się kartą przetargową polityków. Niewygodna dla władz PRL tematyka spowodowała, że kolejne komitety społeczne walczące o właściwą konserwację i ekspozycję płótna pozostawały z niczym. Dopiero w 1980 roku po sierpniowym poruszeniu wydano zgodę na budowę ekspozycyjnej rotundy. Społeczna zbiórka pieniędzy doprowadziła do uroczystego otwarcia 14 czerwca 1985 roku Panoramy Racławickiej przy ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego.